In een restaurant tussen de weilanden bij Abcoude zit Yvon Jaspers al klaar. Het is een toepasselijke locatie. De keuken werkt vooral met producten uit eigen moestuin en van boeren uit de buurt; precies de wereld waar Jaspers al ruim twintig jaar middenin staat. De aanleiding voor dit gesprek is alleen niet het nieuwe seizoen van Boer Zoekt Vrouw. Allesbehalve dat. Yvons jongere broer Willem kreeg op zijn veertigste de diagnose parkinson. Dat leidde tot haar tweedelige documentaire De Boer, de Broer, de Zus en de Ziekte.

Het is een heel persoonlijke zoektocht waarin Yvon alles wil weten over de ziekte. En over de mogelijke link met het gebruik van pesticiden. Ze werkte er twee jaar aan en sprak uitvoerig met familie, bevriende boeren, onderzoekers, patiënten en bezorgde burgers.

Wat wist je voor Willems diagnose over de ziekte van Parkinson?

“Best wel wat. Een oom en tante hebben het ook. De afgelopen ruim twintig jaar heeft onze familie bij hen gezien wat de ziekte doet. Het is een progressieve hersenziekte die ervoor zorgt dat er steeds meer functies uitvallen. Dus toen mijn broer het ook bleek te hebben, zijn we ons allemaal kapotgeschrokken. Het is ongelooflijk verdrietig.”

Hoe ontdekte hij het?

“Hij had al een tijd klachten. Een muisarm, dacht hij. Je denkt natuurlijk geen seconde aan parkinson bij iemand van veertig. Eenmaal bij de neuroloog ging de diagnose razendsnel. Willem moest wat bewegingsoefeningen doen en binnen twee minuten was het duidelijk. Hij voedt in zijn eentje drie jonge kinderen op. Zijn vrouw leeft niet meer. Dat maakt het voor iedereen nog ingrijpender. Hoe moet dat in de toekomst?”

Hoe is jouw rol hierin als zus?

“Ik was altijd al erg betrokken bij zijn gezin. Zijn kinderen komen vaak logeren. Ik pas veel op en ken ook hun schoolvriendjes en -vriendinnetjes. Ze wonen in Brabant, maar in vakanties en weekenden zijn ze veel bij ons. Ik ken ze zo goed dat het soms voelt alsof het mijn eigen kinderen zijn. Ik ben zeker niet de enige die zo bijspringt. We zijn gelukkig een heel hechte familie en iedereen is er voor Willem.”

Wat is voor jou het ergste aan zijn situatie?

“De onzekerheid, niet weten hoe gezond hij over een jaar nog is. Mensen met parkinson leveren alleen maar in. Dat kunnen kleine dingen zijn, maar ook om de kracht in je linkerarm of je evenwicht. Dat is een eng idee. Ik heb veel vertrouwen in Willem. Hij heeft ons de afgelopen drie jaar laten zien dat hij er supergoed mee omgaat. Hij is sterk en opgewekt. Bovendien is hij zoveel meer dan alleen die ziekte. Maar hij moet zijn energie goed verdelen. Niet alles kan nog. Ik heb weleens gedacht: geef mij die parkinson van jou. Mijn kinderen zijn wat ouder en ik heb mijn man Pieter...”

Hoe leidt zo’n privéaangelegenheid tot een tweeluik over de agrarische sector?

“Veel mensen hebben weleens gehoord over een mogelijk verband tussen de ziekte van Parkinson en het gebruik van pesticiden in de landbouw. Ik ook. Daardoor raakte het meteen aan mijn werk: ik kom voor mijn programma’s bijna dagelijks op boerenerven. Overigens is Willem zelf geen boer. Door zijn diagnose wilde ik hier meer over weten. Ik belde met mijn eigen boerenvrienden, zoals Bertie, Jos en Frans... ‘Wat weten jullie van parkinson en de mogelijke link met bestrijdingsmiddelen? Speelt dit onderwerp bij jullie? Hoe gaan jullie met pesticiden om?’ Van de ene vraag rolde ik in de andere.

Al gauw merkte ik hoe gevoelig dit onderwerp ligt en hoe ingewikkeld het debat hierover is geworden. Er zitten zoveel nuances in. Je kunt niet zeggen: van pesticiden krijg je parkinson. De wetenschap heeft daarop geen eenduidig antwoord. Maar je kunt ook niet zeggen dat het níet zo is. Daartussen zit een groot grijs gebied en daar ben ik ingedoken. Onder andere door veel in gesprek te gaan met neuroloog Bas Bloem.”

Je spreekt ook met onderzoeksjournalist Ton van der Ham van Zembla. Hij zegt: ‘Jij hebt een monster wakker gekust.’

“Klopt. Op een gegeven moment ontdekte ik dat een belangenvereniging haar leden een brief had gestuurd met het dwingende advies niet met mij te praten. Veel mensen trokken zich daarop terug. Terwijl ik denk dat het beter is het gesprek aan te gaan. Ze hoeven zich tegenover mij echt niet te verdedigen. Natuurlijk, ik kan wel eens een kritische vraag stellen, maar het is nooit mijn doel om iemand neer te halen. Ik was daar ontzettend teleurgesteld over.”

Er zit sowieso veel emotie in de documentaire.

“Ik trek me dingen soms heel persoonlijk aan. In mijn eerste gesprek met Ton stelt hij dat ik gratis voor de marketingafdeling van de pesticidenindustrie werk. Ik zou immers met mijn programma’s al jarenlang het boerenleven romantiseren. Dat raakte me. Ik ben zo met mijn programma’s verbonden dat ik soms erg geëmotioneerd reageer. Dat is misschien niet altijd verstandig. In wat ik maak, draait het altijd om anderen. In De Boer, de Broer, de Zus en de Ziekte komt het af en toe heel dichtbij, omdat het raakt aan mijn werk en mijn familie. Ik schiet dus regelmatig vol. Misschien zijn kijkers dat niet van me gewend, daarom vind ik dit ook best spannend. Want ik hoop niet dat het afleidt van waar de documentaire daadwerkelijk over gaat.”

Want waar gaat hij dan écht over?

“Niet over Willem; hij was alleen de aanleiding. En ook niet over bewijs vinden voor de link tussen landbouw en de ziekte van Parkinson. Het programma gaat uiteindelijk over: wat doet zo’n ongelooflijk belangrijk en ingewikkeld onderwerp met ons allemaal? Ons voedsel gaat iedereen aan. Ik heb geprobeerd om naar alle partijen te luisteren. Naar de boeren die klem zitten, omdat ze geen toekomst zien voor hun bedrijf als ze geen bestrijdingsmiddelen zouden gebruiken. Die gewoon de richtlijnen van de overheid blijven volgen. Maar ook naar omwonenden die heel bang zijn voor mogelijke gezondheidsrisico’s. Dorpsgenoten staan recht tegenover elkaar. Welke impact heeft dat op hun dagelijks leven? Ik kies geen partij en ik trek geen conclusies. Dat is aan de kijkers.”

Welke impact hebben dit tv-programma en Willems ziekte op jou gehad?

“Ik realiseer me meer dan ooit dat geluk zit in tevreden zijn met wat er wél is. Na zo’n diagnose staat het hele leven op losse schroeven. Ver vooruitkijken kan eigenlijk niet. Meer leven met de dag dus. En dankbaar zijn voor elke goede dag die we hebben. Willem is daar expert in geworden en wij als familie volgen hem. Als het goed genoeg gaat met hem en al onze kinderen, ben ik een gelukkig mens. Misschien heel cliché, maar gewoon samen in de tuin pingpongen, bloemen plukken, met de honden naar het strand en lekker eten. De simpelste dingen zijn extra bijzonder geworden.”

De Boer, de Broer, de Zus en de Ziekte zie je op zondag 11 oktober 2026 om 21:15 uur bij KRO-NCRV op NPO 1.