Natuur op 2: Seven worlds, one planet

S1 ·  1/7 ·  Zelfs op Antarctica, een van de onherbergzaamste plekken op aarde. 98 procent van het vasteland is bedekt met ijs waar vrijwel niets op kan leven. Zelfs de zee vriest dicht. De weddellzeehond kan hier overleven door luchtgaten in het ijs open te houden. Hij gebruikt zijn tanden om het ijs weg te schrapen. Onder het zee-ijs zijn de omstandigheden al duizenden jaren constant. Er leven veel verschillende dieren. Zeesterren, zeespinnen en drie miljoen roofwormen bedekken de zeebodem en zeeanemonen doen zich te goed aan reuzenkwallen. De eilanden aan de rand van het continent zijn niet omringd door zee-ijs. Die zijn veel beter bewoonbaar en dichter bevolkt. Op het land bevinden zich enorme kolonies koningspinguïns. Zeeolifanten van vier ton vechten op het strand voor hun territorium. Er is hier zoveel leven mogelijk, omdat de oceaan rondom het continent buitengewoon vruchtbaar is. De sterkste stromingen ter wereld brengen voedingsstoffen naar het wateroppervlak. Die worden gegeten door krill, waarvan er naar schatting vierhonderd biljoen zijn. Hun gezamenlijke gewicht is groter dan dat van alle andere diersoorten op aarde. Bultruggen brengen ze met verfijnde technieken bij elkaar. Ezelspinguïns ontsnappen aan de kaken van zeeluipaarden en orka's om op open zee ook krill te kunnen eten. Af en toe komt het krill bij elkaar in aasballen met een doorsnee van meerdere kilometers. Dan vormen ze voedsel voor duizenden pinguïns, zeehonden, albatrossen en vinvissen. Antarctica is nog maar tweehonderd jaar geleden ontdekt, maar in die tijd heeft de mens er een enorme impact op gehad. De walvisvaart heeft meer dan anderhalf miljoen walvissen het leven gekost, waardoor veel soorten met uitsterven werden bedreigd. Maar in 1986 is er een verbod ingesteld op de commerciële jacht en sindsdien gaat het steeds beter met de walvis.

S1 ·  2/7 ·  Azië is het grootste en extreemste continent op aarde. Het strekt zich uit van de poolcirkel in het noorden tot de tropische regenwouden op de evenaar. De dieren hier leven in de heetste woestijnen, in de grootste oerwouden en op de hoogste bergen op aarde. Op het bevroren schiereiland Kamtsjatka in Rusland wagen beren zich in de buurt van actieve vulkanen, ondanks de gevaren. In China lopen geheimzinnige apen met blauwe gezichten rechtop door bossen waar nog weinig over bekend is. In de verzengend hete woestijnen van Iran leeft 's werelds vreemdste slang. Op de dorre hoogvlaktes van India vechten felgekleurde hagedissen als kleine kungfumeesters om een partner te vinden voordat ze sterven. Het is een wereld van verschil met het zuiden van het continent. Toen India tegen Azië botste, ontstond de Himalaya. Deze bergen hielden de wolken tegen, met de moesson tot gevolg. Er viel veel regen in het zuiden en er ontstonden tropische regenwouden vol leven. Hier leren jonge orang-oetans om de hoogste bomen op aarde te beklimmen. Een vrouwelijke Sumatraanse neushoorn, een van de zeldzaamste inwoners van het regenwoud, zingt een somber en spookachtig lied. Wordt haar roep beantwoord? Deze bossen, waar duizenden bijzondere diersoorten leven, dreigen voorgoed te verdwijnen. Door ontbossing en bebouwing is er op het grootste continent op aarde steeds minder ruimte voor wilde dieren. Maar er is hoop in de tropische wateren van Azië, waar bedreigde walvishaaien bij elkaar komen om voedsel te zoeken. Ze krijgen hulp uit onverwachte hoek.

S1 ·  3/7 ·  Zuid-Amerika, het continent met de meeste diersoorten. Van de kurkdroge Atacamawoestijn waar pinguïns moeten zien te overleven in een mijnenveld van bijtende zeeleeuwen, tot de weelderige nevelwouden van de Andes, waar de brilbeer in dertig meter hoge bomen klimt op zoek naar zeldzame vruchten, wemelt Zuid-Amerika van de bijzondere en vindingrijke dieren. In het uiterste zuiden van het continent zijn roofdieren op jacht in het grillige landschap van Patagonië. Onder de spitse rotspunten moet een poemamoeder al haar ervaring en kracht inzetten om een geduchte prooi uit te schakelen. De guanaco, familie van de kameel, is drie keer zo zwaar als zij en kan een poema zo de lucht in slingeren. Ten oosten van de Andes ligt het grootste regenwoud op aarde, het Amazoneregenwoud. Om hier op te vallen hebben zwaluwstaartmanakins ingewikkelde en grappige danspassen ontwikkeld. Pijlgifkikkers beschermen hun jongen op een unieke manier. Vaders dragen al hun kikkervisjes op hun rug naar een eigen poeltje in het bos. Maar ze mogen niet vergeten waar ze ze verstopt hebben. Ara's en vlinders in alle kleuren van de regenboog komen massaal af op rotswanden van klei om de kostbare zouten op te likken. De regenwouden van Zuid-Afrika worden bedreigd. Een uiterst zeldzaamste apensoort, het pinchéaapje, komt alleen nog voor in een paar kleine stukken bos in Colombia. De aapjes, gemakkelijk te herkennen aan de wilde bos wit haar op hun kop, schieten heen en weer door de boomtoppen, op jacht naar insecten.

S1 ·  4/7 ·  In het noorden van Australië ligt nationaal park Daintree, een van de oudste tropische regenwouden op aarde. Hier leeft de gevaarlijkste vogel ter wereld, de kasuaris. Hij lijkt op een dinosaurus en is ruim 1 meter 80 groot. Of deze indrukwekkende vogel goed gedijt, hangt af van de vaders. Zij zorgen voor de piepkleine gestreepte kuikens en moeten ze zien te beschermen. In het binnenland van het continent leven nog meer bijzondere dieren zoals de wombat, een sterk buideldier met korte poten. Hij leeft in de bergen en moet ijskoude sneeuwstormen zien te doorstaan. In de hete gomboombossen leeft een roofdier dat net ontdekt is en een bijzonder paringsritueel heeft. Op de uitgestrekte open vlaktes leeft een wilde hond die zich zelden laat zien en die vaak wordt verguisd, de dingo. Hij jaagt op kangoeroes om zijn jongen te kunnen voeden. De dingo kan zijn prooi kilometerslang achtervolgen, maar vangt zelden iets. Het leven in Australië is zwaar en wordt alleen maar zwaarder. Sinds het continent is losgeraakt, drijft het naar het noorden. Het wordt steeds heter en droger, waardoor bossen en grasvlaktes verdwijnen. Meer dan 70% van Australië is nu onvruchtbaar. In het verzengend hete Rode Centrum in Centraal-Australië zijn reptielen de baas. Reuzenvaranen zijn in het stoffige landschap op zoek naar kleinere hagedissen om te eten.